statiefoto foto1 foto3 foto4 foto5 foto6

project

Toren N.H. kerk te Domburg
baksteen en morteladvies, uitvoeringstechnische besteksteksten

historie

Vermoedelijk gebouwd tussen 1250 en 1400, de oudste delen van de kerk dateren van rond 1300. Kerk gerestaureerd in de 17e en 18e eeuw, na blikseminslag in 1848 afgebrand. De kerk is daarna herbouwd. De toren heeft vermoedelijk stand gehouden. Toren in 1960 gerestaureerd en opnieuw in 1996 waarbij 400 m2 voegwerk werd hersteld.

opdrachtgever

Gemeente Veere

directie

Gemeente Veere,  afdeling Bouwen en Wonen

bouwkundige/ bouwfysische problemen

Bij restauratie in 1996 is de toren hervoegd en is schade aan de zachtere stenen met steenreparatiemortel bijgewerkt. 
Het metselwerk vertoont uitvallende voegen, zoutuitbloeiingen, afbrokkelende strekken van de kloostermopstenen en losdrukken van steenreparatiemortel. Voegwerk van de noord gevel en de traptoren lijkt op het oog goed maar heeft geen hechting op het achterliggende werk.

aard adviesopdracht

Onderzoeken zoutbelasting, toestand voegwerk, met name of het gehele voegwerk dient te worden vervangen dan wel dat partieel herstel volstaat.
Aangeven nut en noodzaak van diep hervoegen. Onderzoek hygrische eigenschappen en druksterkte  huidige kloostermopstenen en aangeven leveringseisen nieuwe bakstenen en marktverkenning. Het advies vertalen in uitvoeringstechnische en administratieve besteksbepalingen.
Incidentele kwaliteitscontrole tijdens uitvoering.

plan van aanpak

Buiten adviesopdracht

uitvoering

2009 – 2010, hoofdaannemer: Rdrie b.v. Restauratietechnieken Schoonhoven

bijzonderheden

De opdrachtgever wilde het palet  aan kleuren in de bestaande bouw, van oranjerood naar paars en van geelgroen naar groen gesinterd, met het accent op oranjerood,  in de nieuw te leveren stenen laten terugkomen. De stenen moeten aan een bepaalde minimumwaarde qua druksterkte voldoen om voldoende zoutresistent te zijn. Voor de oranjerode stenen, die overheersen en de  zachtste zijn, was dit een lastige eis. Als vertrekpunt werd een monster uit de bestaande bouw in het laboratorium onderzocht.  Er werden uit sloop afkomstige kloostermopstenen beoordeeld, en monsters nieuwe stenen van verschillende steenfabrieken onderzocht. (zie tabel)

Metseltekens
Op de hoogste trans zien we naar alle vier de kanten muurtekens of metseltekens.
In Nederland werden deze tekens, met groen gesinterde stenen, aangebracht tussen 1450 en 1570. Met de komst van de reformatie stopt het.  (bron:  B. Veldstra ‘Middeleeuwse Metseltekens’)

status

Opgeleverd

links

www.veere.nl
www.xs4all.nl/~pcvdklis/zonnehove/domburg/domburg.htm
www.bovenlichten.net/id337.html