vakman-
schap

Een vakbekwame uitvoeringswijze is voor 50% bepalend voor een succesvol eindresultaat van een restauratie of renovatie.

Het eigentijdse bouwen heeft cruciale veranderingen in de uitvoeringspraktijk van metselaar en voeger (een vak dat in de klassieke bouwpraktijk niet als zelfstandige discipline bestond maar deel was van het metselvak) te weeg gebracht.

Vakmanschap (I)

Bouwbestek 1731, molen polder Penderegtt

Bouwbestek 1740, Overwaard

Waar waterdichtheid geen eis meer is dus ‘vol en zat’ werken als norm is verlaten en heeft plaats gemaakt voor ‘zuinig met de specie' in verband met smetten en uitkrabben. De voeger ‘maakt het wel af’.

Bij massief metselwerk leidt juist dat ‘vol en zat’ werken en met ‘doorgestreken voegen’ (voegen met de uitstulpende metselmortel in plaats van uitkrabben en navoegen) tot het beste eindresultaat. Dit staat echter zo ver van de moderne metseltechniek af dat slechts weinig metselaars zich ook die voor de restauratie benodigde vaardigheden hebben eigen gemaakt.

Vakmanschap (II)

Een notie die verder als een rode draad door mijn professionele leven is gaan lopen: onderzoek aan riet leidde tot de conclusie dat de manier van rietdekken veel bepalender is voor de duurzaamheid dan de kwaliteit van het riet/stro; bij schadegevallen aan mortels in metselwerk bleek naar schatting de helft veroorzaakt te zijn door slecht vakmanschap; bouwen met grond door gespecialiseerde metselaars (zoals in Djenné, Mali) levert uitstekende duurzame gebouwen op. In de dorpjes in de omgeving waar iedereen met hetzelfde type grond.
Zijn eigen woning bouwt leidt het gebrek aan vakmanschap tot een belabberde duurzaamheid.

Caspar Groot, 'Studies on durability of building materials', Publicatie TU Delft, november 2005

En bij het betrekkelijk jonge vak van restauratievoeger waar het accent moet liggen op het uithakwerk. Waarbij blijkt dat de eisen die daaraan moeten worden gesteld, vaak niet kunnen worden waargemaakt. Er zijn behoudens korte trainingen, ook geen specifieke opleidingen in die richting.

De afgelopen decennia is de waardering voor de factor ‘vakmanschap’ - in de klassieke betekenis - op de achtergrond geraakt. Op alle niveaus, niet alleen bij de man op de steiger, maar ook hoger in de hiërarchie.

Vakmanschap in de betekenis van ‘door langdurige ervaring opgedane vaardigheden, met vaste hand gaaf werk maken dat respect afdwingt’!

Het is van groot belang dit aspect in de voorbereidende fase goed te onderzoeken en voor zover mogelijk vast te leggen en tijdens de uitvoering optimale vakuitoefening te stimuleren.

Nog steeds geldt: Vakmanschap is meesterschap. Daarom is groot gunneweg delft steeds op zoek naar de juiste vakman op de juiste plaats. Die werk aflevert van duurzame kwaliteit. Tot prijzens hem verstaande!*

*waarvoor hij zal worden geprezen!