vocht

VOCHT is de grote belager van al het bakstenen erfgoed in ons land. De laatste decennia zijn de zegeningen van de bouwchemie en de moderne morteltechnologie ook over de restauratiesector neergedaald. Met beloften als ‘waterdichte ja zelfs waterafstotende’ gevels die er uit zien ‘als nieuw’!. Toch lijkt het of in massief metselwerk opgetrokken gebouwen vroeger beter tegen vocht bestand waren dan tegenwoordig.

Een jaar of 10 geleden werd door beheerders van zwaar regenbelaste monumenten alarm geslagen. Er deden zich vaak korte tijd na een ingrijpende gevelrestauratie, waarbij meestal het voegwerk was vernieuwd en vaak de gevel was gehydrofobeerd (waterafstotend gemaakt) problemen voor. Zo werden er lekkages geconstateerd, waar deze eerst niet voorkwamen, vroren stripjes voeg uit de muur, ontstonden binnen zoutuitbloeiingen die vroeger niet voorkwamen en raakten balk- koppen aangetast door zwam…

Het sterkst manifesteerde zich dit bij een van de meest markante categorieën Nederlandse monumenten, de bakstenen windmolens. Er waren er die – ook hier meestal niet lang na een ingrijpende restauratie- in het natte jaargetij zo lek bleken als een mandje.



vochtprofielen

Wanneer sprake is van vochtproblemen begint groot gunneweg delft met het vaststellen van de concentratie waarin het vocht in de muren van een gebouw permanent aanwezig is.

Hierbij wordt op strategische plekken (diverse hoogten, aan de ZW-zijde als regenkant en de NO-zijde als droge zijde) een vochtprofiel bepaald (op drie verschillende diepten in de muur), om de status quo vast te leggen teneinde latere veranderingen te kunnen vaststellen: een ‘nulmeting’.
Met de nodige routine om dit beeld te ‘lezen’ kan dit in combinatie met andere informatie leren van de aard (optrekkend of van bovenaf komend) en de mogelijke oplossing is van de vochtoverlast. 

Toestand droge muur:
- goede baksteenkwaliteit
- goed uitgevoerd hervoegwerk
- in kalkmortel
- niet gehydrofobeerd
- vochttransporterende binnenpleister
- goede ventilatie
Toestand natte muur:

Van belang is de wetenschap dat al ver voor het verzadigingspunt (alle poriën gevuld met water) het zogenaamde kritisch vochtgehalte wordt bereikt. Het punt waarbij de poriewanden geheel zijn bedekt met vocht en bij flinke regen het water vrij gaat stromen en lekkage ontstaat: ‘de muur slaat door’.